Telegram Join My Telegram     WhatsApp Join My WhatsApp

ಗದಗದಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಹೆಸರು ಬೀಜ ವಿತರಣೆ ಆರೋಪ: ಬಿತ್ತನೆಗೂ ಮುನ್ನ ರೈತರ ಆಕ್ರೋಶ ಸ್ಫೋಟ, ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಗದಗದಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಹೆಸರು ಬೀಜ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ರೈತರು ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬೆಳ್ಳಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ರೈತರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ರೈತರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಸರು ಬೀಜಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದು, ರೈತರು ನೇರವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರೋಶ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವೆಚ್ಚದ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಕಳಪೆ ಬೀಜ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟನೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ರೈತರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ.

ಗದಗದಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಹೆಸರು ಬೀಜ ರೈತರ ಆಕ್ರೋಶ ಸ್ಫೋಟ

ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬೆಳ್ಳಟ್ಟಿ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರದ ಬಳಿ ಮಂಗಳವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ನೂರಾರು ರೈತರು ಜಮಾಯಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯಧನದಡಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರು ಬೀಜಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಳಪೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ ರೈತರು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಕೆಲ ರೈತರು ಬೀಜದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅದರೊಳಗಿನ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ರೈತರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಲವಾರು ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಮಳೆಗೆ ತೊಯ್ದಂತಿರುವ ಕಾಳುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಾಳುಗಳು ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ರೈತರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದರೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಮೊಳಕೆ ಬರದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ರೈತರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಮುಂಗಾರು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ

ರೈತರಿಗೆ ಮುಂಗಾರು ಕಾಲವೇ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಯ. ಮಳೆಯ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಬಳಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಬಳಸಿದರೆ ಬೆಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಬಾರಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅದು ಮೊಳಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಬೀಜ ಖರೀದಿಸುವ ಹೊರೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮಯವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗಲೇ ಬಿತ್ತನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರಣ, ತಡವಾದರೆ ಇಳುವರಿಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ರೈತರ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಗಳು ಯಾವುವು

ಬೆಳ್ಳಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದ ರೈತರು ಹಲವು ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಸರು ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ.

ಮಳೆಗೆ ತೊಯ್ದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಬೀಜಗಳು

ಹಲವು ಬೀಜಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ತೇವಾಂಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಂತಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಹಾಳಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ರೈತರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮಳೆಗೆ ತೊಯ್ದ ಬೀಜಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಳಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕಾಳುಗಳು

ಕೆಲವು ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಡೆದ ಅಥವಾ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕಾಳುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ ಎಂದು ರೈತರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕಾಳುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ರೈತರ ಮಾತು.

ಮೊಳಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ

ಬೀಜಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಮೊಳಕೆ ಬರದೇ ಹೋದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ರೈತರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ರೈತರಿಗೆ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಏನು

ರೈತರ ಆಕ್ರೋಶದ ನಡುವೆಯೂ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೀಜಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲೂಕು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶಿವಕುಮಾರ ಕಾಶಪ್ಪನವರ ಮಾತನಾಡಿ, ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರವಿದ್ದು ಶೇ.80 ರಷ್ಟು ಜರ್ಮಿನೇಶನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ರೈತರಿಗೆ ಆತಂಕ ಬೇಡ ಎಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಬಿತ್ತನೆ ಬಳಿಕ ಮೊಳಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಅಧಿಕೃತ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರೈತರಿಂದ ದೂರು ಬಂದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ರೈತರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತರಾಗದೇಕೆ

ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದರೂ ರೈತರು ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕಾಳುಗಳು ಇದ್ದಾಗ ಕೇವಲ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ರೈತರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ರೈತರ ಪ್ರಕಾರ, ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆ ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ನೈಜವಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ತಲುಪುವ ಬೀಜಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ರೈತರ ಬದುಕೇ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.

ರೈತರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ

ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಸಾನ್ ಜಾಗೃತಿ ವಿಕಾಸ್ ಸಂಘದ ತಾಲೂಕು ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಂಜೀವ ಹುಡೇದ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರೈತ ಮುಖಂಡರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬದಾಮಿ, ವೀರಪ್ಪ ಸಂಗಟಿ, ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಪೂಜಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೈತರು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ರೈತ ಮುಖಂಡರು ಮಾತನಾಡಿ, ರೈತರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕಳಪೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ನಷ್ಟವಾದರೆ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳದ್ದೇ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಳಪೆ ಬೀಜದಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಆಗುವ ನಷ್ಟ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು

ಕಳಪೆ ಬೀಜ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ರೈತರಿಗೆ ಹಲವು ರೀತಿಯ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆ ವೆಚ್ಚ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ, ಗೊಬ್ಬರ, ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ಜಮೀನು ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಹಾಕಿದ ಹಣ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಸಮಯ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಗಾರು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ತಡವೂ ಇಳುವರಿ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ.

ರೈತರು ಯಾವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು

ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ರೈತರು ಬೀಜ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಯಾವುದೇ ಬೀಜ ಖರೀದಿಸಿದರೂ ಅದರ ಬಿಲ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಖಾಲಿ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಬೀಜ ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲಿನ ತಯಾರಿಕಾ ದಿನಾಂಕ, ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಜರ್ಮಿನೇಶನ್ ಪ್ರಮಾಣ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷಾ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಬಿತ್ತನೆಯ 10 ರಿಂದ 15 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಮೊಳಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ರೈತರಿಗೆ ಇರುವ ಹಕ್ಕುಗಳು

ಭಾರತದ ಬೀಜ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರೈತರಿಗೆ ಹಲವು ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ. ಕಳಪೆ ಬೀಜದಿಂದ ನಷ್ಟವಾದರೆ ರೈತರು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.

ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ಬೀಜ ಕಳಪೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ನೀಡಿದರೆ ರೈತರು ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕವೂ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಹಲವರು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ರಾಜ್ಯದ ರೈತರಿಗೆ ಇದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಘಟನೆ

ಗದಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಈಗ ರಾಜ್ಯದ ರೈತರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ಬಿತ್ತನೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಬೀಜ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ನಂಬಬಾರದು ಎಂಬ ಮಾತು ರೈತರ ನಡುವೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಾಯ

ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಕಿವೆ. ಬೀಜ ವಿತರಣೆಗೂ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಚ್‌ನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ರೈತರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಕಳಪೆ ಬೀಜ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರೈತರ ಬದುಕಿನ ಜೊತೆ ಆಟ ಬೇಡ

ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನಾಧಾರ. ರೈತರು ಮಳೆ, ಸಾಲ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಬೀಜ ವಿತರಣೆ ರೈತರ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ರೈತರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಸಾಧ್ಯ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ರೈತರಿಗೆ ತಜ್ಞರು ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಸಲಹೆಗಳು

ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ತಜ್ಞರು ರೈತರಿಗೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂಗಾರು ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅತಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲ ರೈತರು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬೀಜ ಖರೀದಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರವೇ ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬೆಳೆ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಂಪನಿಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಖರೀದಿಸಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಬ್ಯಾಚ್ ನಂಬರ್, ಲಾಟ್ ನಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮಿನೇಶನ್ ಪ್ರಮಾಣ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಬೀಜದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಹರಿದಿರುವುದು, ತೇವಾಂಶ ಇರುವುದಾದರೆ ಅಂತಹ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಾರದು.

ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ನಡುವೆ ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟ

ಈ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವೆಡೆ ಮಳೆ ತಡವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಬಂದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಸಮಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಇಳುವರಿ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಈಗಾಗಲೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ, ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಡುವೆ ಕಳಪೆ ಬೀಜ ವಿತರಣೆ ನಡೆದರೆ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ರೈತರು ಸಾಲ ಪಡೆದು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಬೆಳೆ ವಿಫಲವಾದರೆ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನವೇ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ.

ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆಯೇ

ಸರ್ಕಾರದ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ರೈತರು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣ, ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರ ವಿತರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ರೈತರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಗದಗದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಂದ ಆರೋಪಗಳು ಈ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿವೆ.

ರೈತರ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆ ಆಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೀಜಕ್ಕೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಖಾತರಿ ಇರಬೇಕು. ಖಾಸಗಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಆರೋಪಗಳು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.

ಬೀಜ ಮೊಳಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಹುದು

ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರು ರೈತರಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತನೆಗೂ ಮುನ್ನ 50 ಅಥವಾ 100 ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒದ್ದೆಯಾದ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಎಷ್ಟು ಕಾಳುಗಳು ಮೊಳಕೆ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಬಹುಪಾಲು ಕಾಳುಗಳು ಮೊಳಕೆ ಬಂದರೆ ಬೀಜ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆ ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಈ ವಿಧಾನ ರೈತರಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ಏನಿರಬಹುದು

ಗದಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ರೈತರಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ದೂರುಗಳು ಬಂದರೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬೀಜ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆ ನಡೆಯಬಹುದು.

ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಬೀಜಗಳ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬಹುದು.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆದ ಘಟನೆ

ಬೆಳ್ಳಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಈಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿವೆ. ಅನೇಕ ರೈತರು ತಮ್ಮದೇ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇದರಿಂದ ಈ ವಿಷಯ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಲವರು ರೈತರ ಪರವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ರೈತರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ

ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸುವ ರೈತರಿಗೆ ಬೀಜವೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಮೊಳಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಅದು ತುಂಬಾ ನೋವುಂಟುಮಾಡುವ ವಿಷಯ.

ಅನೇಕ ರೈತರು ಈಗಾಗಲೇ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರ ಕುಸಿತದಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಬೀಜ ವಿತರಣೆ ರೈತರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೂ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿದೆ.

ಉತ್ತಮ ಕೃಷಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜವೇ ಅಡಿಪಾಯ

ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿಗೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಅಗತ್ಯ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ, ಸರಿಯಾದ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಅಂಶವೇ ದುರ್ಬಲವಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪರಿಶ್ರಮವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಹುದು.

ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬೀಜ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ರೈತರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತುರ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಗತ್ಯ

ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗುರುತಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಆಗ್ರಹವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಹಲವಾರು ರೈತರು ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಮೇಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಓದದೇ ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೋಸವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.

ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ರೈತರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರೆ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ರೈತರ ಏಕತೆ ಮತ್ತೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಘಟನೆ

ಗದಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ರೈತರು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ರೈತನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಲ್ಲ ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಈಗ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ರೈತರು ಒಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು.

ಕೊನೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಮುಂಗಾರು ಬಿತ್ತನೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು. ಬೀಜ ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡುಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಗದಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನಿಗೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

Read more : https://pgkannadanews.com/lic-profit-rise-dividend-bonus-shares-kannada-news/

https://pgkannadanews.com/kalaburagi-ias-kas-free-coaching-2026/

https://pgkannadanews.com/kampli-bridge-construction-green-signal-100-crore-project-meta-description/

Leave a Comment